Buitenloper
Beginnen met hardlopen

Hardlopen in de winter: kleding, kou en motivatie

Hardlopen in de winter kan prima, ook bij vorst, als je je in laagjes kleedt, schoenen met grip draagt en rustig opwarmt. Let op gevoelstemperatuur en gladheid, en geef jezelf een doel op de kalender.

Redactie Buitenloper ·

Hardlopen in de winter kan prima, ook bij vorst, zolang je drie dingen regelt: kleding in laagjes, schoenen met grip en een rustige start. Kijk vooral naar de gevoelstemperatuur en de kans op gladheid, niet alleen naar het getal op de thermometer. Met een vast moment in je week en een doel op de kalender kom je de donkere maanden goed door.

Dit artikel gaat over kou, vorst, gladheid en motivatie. Loop je vaak na werktijd, lees dan ook hardlopen in het donker over zichtbaarheid, verlichting en verkeer. Dat onderwerp laten we hier verder liggen.

Welke kleding draag je bij kou?

De vuistregel is laagjes. Sportzorg beschrijft een outfit van minimaal drie lagen: twee lagen die isoleren, bijvoorbeeld thermisch ondergoed, en een derde laag die het weer buiten houdt en vocht afvoert. Die buitenste laag gebruik je volgens dezelfde bron alleen bij wind en regen of tijdens een rustpauze.

Het voordeel van laagjes is dat je kunt bijsturen. Wordt het onderweg warmer of loop je harder dan gepland, dan doe je een laag uit of rits je je jack open. Eén dikke trui kan dat niet, en die raakt bovendien snel doorweekt van zweet.

Zo bouw je je winteroutfit op

Laag Functie Voorbeeld
Eerste laag Isoleren, direct op de huid Thermisch shirt met lange mouwen
Tweede laag Extra isolatie Dunne midlayer of tweede longsleeve
Derde laag Weer buiten houden, vocht afvoeren Licht wind- of regenjack
Accessoires Uitstekende delen warm houden Hoofdband of muts, handschoenen

Hoeveel lagen je echt nodig hebt, hangt af van de temperatuur, de wind en hoe hard je loopt. Een rustige duurloop vraagt meer kleding dan een intervaltraining. Wat je bij welke temperatuur aantrekt, het hele jaar door, lees je in hardloopkleding per temperatuur.

Hoofd, handen en gezicht

Juist de uiteinden koelen snel af. Sportzorg raadt aan je hoofd warm te houden met een bandana of hoofdband en handschoenen te dragen. Bij harde, koude wind noemt de bron een dun laagje vaseline op onbedekte huid, zoals wangen, neus, voorhoofd en kin.

Sportzorg noemt daarnaast een zonnebril tegen de reflecterende zon, handig op een heldere winterdag.

Na de training

De kou komt vaak pas als je stopt. Sportzorg adviseert om zo snel mogelijk warme kleren aan te trekken zodra je klaar bent, en je hoofd warm te houden. Leg droge kleding klaar bij de voordeur of neem een extra trui mee als je met de auto naar je route rijdt.

Kun je hardlopen bij vorst?

Ja, vorst op zich is geen reden om binnen te blijven. Twee dingen bepalen of het verstandig is: hoe koud het echt aanvoelt en hoe glad de ondergrond is.

Let op de gevoelstemperatuur

Wind maakt kou een stuk feller. Het KNMI berekent de gevoelstemperatuur, ook wel windchill genoemd, uit de luchttemperatuur en de gemiddelde windsnelheid. Zon zit niet in die berekening, maar maakt de kou volgens het KNMI wel milder dan het getal doet vermoeden.

Het KNMI geeft waarschuwingen voor kou: code geel bij een gevoelstemperatuur vanaf -15 °C, code oranje en rood vanaf -20 °C. Bij zulke waarschuwingen is een kortere training, een route met beschutting of een rustdag een logische keuze.

Gladheid: het grootste risico in de winter

Kou kun je met kleding opvangen, gladheid niet. Het KNMI waarschuwt met code geel voor plaatselijke gladheid door opvriezing van natte weggedeelten, hagel, sneeuwresten of plaatselijke ijzel. IJzel is volgens het KNMI regen die bevriest zodra die op de grond komt. Sneeuwbuien kunnen wegen binnen korte tijd spiegelglad maken.

Zo pak je gladde dagen aan:

  • Check het weerbericht vooraf, zeker na een natte dag gevolgd door een heldere, koude nacht.
  • Kies je route bewust. Ligt er sneeuw, houd er dan rekening mee dat randjes en oneffenheden volgens Sportzorg soms slecht zichtbaar zijn. Een route die je goed kent, is dan een veilige keuze.
  • Neem gas terug. Tempo is op zo'n dag bijzaak.
  • Zorg voor grip. Sportzorg wijst erop dat de baan spekglad kan worden. Je schoenen moeten voldoende grip hebben om valpartijen te voorkomen. Zoek je schoenen met meer profiel, kijk dan ook bij trailschoenen.
  • Sla over bij code oranje of rood voor gladheid. Een gemiste training haal je makkelijk in, een val niet.

Droge voeten

Natte voeten koelen snel af. Sportzorg noemt schoenen met gelaste stiknaden als manier om droge voeten te houden. Na een natte loop helpt het om je schoenen goed te laten drogen voor de volgende training, bijvoorbeeld een nacht op een schoenverwarmer, zoals de bron voorstelt.

Hoe warm je goed op in de winter?

Een goede warming-up is in de winter net zo nodig als in de rest van het jaar. Thuisarts adviseert je spieren warm te maken voordat je gaat sporten, bijvoorbeeld met een rondje rustig rennen, en daarmee door te gaan totdat je voelt dat je echt warm wordt. Aan het eind van de training doe je rustige bewegingen als cooling-down.

Een paar praktische manieren om dat in de winter te doen:

  1. Begin binnen. Doe een paar minuten rustige mobiliteitsoefeningen in de gang, zoals armzwaaien, heupcirkels en knieheffen, voordat je de deur uitgaat.
  2. Start langzamer dan normaal. Gebruik de eerste kilometer als warming-up op een tempo waarbij je makkelijk kunt praten.
  3. Pas daarna versnellen. Staan er versnellingen of intervallen op je schema, doe die pas als je echt warm bent.
  4. Houd de cooling-down kort en dicht bij huis. Wandel het laatste stuk uit en ga dan snel naar binnen voor droge kleding.

Ademen in koude lucht

Koude lucht kan prikkelend aanvoelen in je keel. Een buff of sjaal voor je mond warmt de lucht op voordat die je longen bereikt, schrijft het Longfonds.

Heb je astma of andere longklachten, wees dan extra alert. Het Longfonds noemt het inademen van koude lucht de meest bekende prikkel bij astma en adviseert in dat geval zoveel mogelijk een sjaal voor je mond te houden. Sportzorg schrijft dat koude, droge lucht een vorm van inspanningsastma kan veroorzaken. Merk je dat je benauwd wordt bij lopen in de kou, overleg dan met je huisarts.

Drinken en eten

Je hebt in de winter minder dorst, maar je verliest nog steeds vocht. Sportzorg schrijft dat drinken onderweg en na afloop net zo belangrijk is als op een zomerdag. Het Voedingscentrum noemt voor hardlopers een richtlijn van 0,7 tot 1 liter per uur, en zegt dat water volstaat bij runs tot 1 à 1,5 uur.

Loop je langer, dan kan volgens het Voedingscentrum je energievoorraad in de spieren opraken en zijn koolhydraten zinvol, bijvoorbeeld een banaan of een isotone sportdrank. Sportzorg wijst erop dat een tekort aan koolhydraten ook slecht is voor je warmtehuishouding. Lange winterse duurlopen vragen dus om iets te eten in je zak.

Hoe blijf je gemotiveerd?

De kou is meestal niet het probleem. Het moeilijkste moment is de stap van de bank naar de voordeur. Een paar gewoontes maken die stap kleiner.

  • Leg je kleding de avond ervoor klaar. Dan hoef je 's ochtends niet na te denken en is er geen excuus.
  • Plan vaste loopmomenten. Twee of drie vaste dagdelen per week werken beter dan "als het weer meevalt".
  • Loop overdag als het kan. Een rondje in de lunchpauze geeft je daglicht in een donkere periode.
  • Spreek af met iemand. Een afspraak met een loopmaatje of loopgroep zeg je minder makkelijk af dan een plan met jezelf.
  • Volg een schema. Een vast plan geeft richting. Begin je net, dan is Van 0 naar 5 kilometer een rustige manier om de winter door te komen.
  • Maak het kort als het tegenzit. Twintig minuten lopen houdt je ritme vast, en vaak valt het onderweg mee.
  • Kies een doel. Een winterwedstrijd op de kalender maakt elke training zinvoller.

Accepteer ook dat je tempo in de winter wat lager kan liggen. Door wind, extra kleding en een gladde ondergrond kun je langzamer lopen bij dezelfde inspanning. Kijk daarom meer naar hoe de training voelde dan naar je kilometertijd.

Winterwedstrijden als stip op de horizon

Een wedstrijd in december, januari of februari geeft je training een einddatum en een beloning. Veel winterlopen hebben korte afstanden, dus ook als beginner kun je meedoen. In de hardloopkalender vind je het volledige overzicht.

Een greep uit de kalender:

Komende wedstrijden

Naar de hardloopkalender

Kies een afstand die past bij wat je nu loopt en houd rekening met het weer op de wedstrijddag. Neem warme kleding mee voor vóór en na de start, want bij een winterloop sta je vaak even te wachten.

Veelgestelde vragen

Is hardlopen in de kou slecht voor je longen?

Koude lucht kan onprettig aanvoelen. Bij astma is het inademen van koude lucht volgens het Longfonds de bekendste prikkel; een sjaal of buff voor je mond warmt de lucht op. Word je benauwd tijdens het lopen, overleg dan met je huisarts.

Moet ik in de winter ook drinken tijdens het hardlopen?

Ja, volgens Sportzorg is drinken onderweg en na afloop ook in de winter belangrijk. Bij runs tot 1 à 1,5 uur volstaat water, schrijft het Voedingscentrum; loop je langer, neem dan ook koolhydraten mee, zoals een banaan of een isotone sportdrank.

Draag ik een muts of een hoofdband?

Sportzorg noemt een bandana of hoofdband om je hoofd warm te houden. Een hoofdband bedekt vooral oren en voorhoofd, een muts je hele hoofd; kies wat past bij de kou en je eigen gevoel.

Wanneer kan ik beter een training overslaan?

Bij code oranje of rood van het KNMI voor gladheid of kou is overslaan of binnen trainen een verstandige keuze. Een gemiste training haal je makkelijk in.

Bronnen

Klopt er iets niet? Laat het ons weten.